Strona główna  Ogólne wskazówki dotyczące pielęgnacji bielizny 
 Pielęgnacja różnych materiałów    Pielęgnacja strojów kąpielowych  Sprzęt do prania
  Środki piorące i pomocnicze   Usuwanie plam  Siateczki do prania  
Legenda symboli ostrzegawczych

Żele do prania

Rynek środków czystości jest bardzo bogaty zarówno pod względem rodzajów dostępnych produktów jak też ich formy. W ostatnim czasie przeważają na nim preparaty w postaci płynnej, których najlepszym przykładem mogą być produkty do ręcznego mycia naczyń lub uniwersalne środki do czyszczenia. Taka sytuacja ma jednak miejsce od niedawna.

Trwający od początku naszego stulecia dynamiczny rozwój rynku środków do prania dotyczył głównie wyrobów w postaci stałej (proszki, granulaty, tabletki). Detergenty w płynie przez wiele lat znajdowały się poza obszarem zainteresowań działów rozwoju poszczególnych producentów. Powodem tego był brak możliwości wprowadzenia do ich receptur wybielaczy - istotnego składnika wszystkich uniwersalnych środków piorących.

Przez długi czas postać płynna zarezerwowana była jedynie dla niektórych środków specjalnych pomimo faktu, że w wielu krajach cieszyła się dużym zainteresowaniem ze strony odbiorców. Dopiero trwała tendencja do obniżania temperatury prania oraz spadek popularności odzieży białej na rzecz kolorowej skłoniły producentów do podjęcia intensywnych prac badawczych nad tą formą produktu.

Znaczne nakłady na badania i rozwój preparatów w płynie, w połączeniu z dążeniem do zwiększenia koncentracji środków piorących, zaowocowały pojawieniem się w 1996 - żeli. Podobnie jak w przypadku wcześniejszych innowacji, firma Henkel odegrała wiodącą rolę we wprowadzaniu tej nowej postaci środków piorących na rynek europejski.

Żele zachowują wszystkie zalety płynów, a jednocześnie posiadają dodatkowe walory użytkowe.

Zalety:

• względnie niskie koszty produkcji,

• brak pozostałości na tkaninie po wypraniu,

• zapewnienie łagodniejszych - niż w przypadku proszków - warunków prania, a dzięki temu lepsza ochrona kolorów i włókien,

• łatwość wprowadzenia wielu składników recepturalnych, a w szczególności - w odróżnieniu od detergentów stałych - możliwość dodania bogatej gamy substancji powierzchniowo czynnych w szerokim zakresie udziałów procentowych,

• dokładne i szybkie rozpuszczanie się w wodzie.

Dodatkowe walory:

• wyjątkowa przydatność do wykorzystywania przy wstępnym miejscowym spieraniu zabrudzeń i plam,

• większa dogodność dozowania,

• brak zagrożenia ochlapaniem się przy użytkowaniu.

Jak wiadomo zwykłe płyny do prania i żele różni lepkość. Płyny charakteryzuje lepkość w granicach 250-300 mPas, natomiast żele - znacznie wyższa - 1500-3000 mPas.
Jednak najważniejsza różnica pomiędzy zwykłymi płynami i żelami polega na ich płynności. Można ją zaobserwować przy przelewaniu lub mieszaniu tych substancji. W przypadku zwykłego płynu widoczny jest wówczas ruch całej masy, natomiast przy żelach możemy zauważyć wzajemny ruch poszczególnych warstw preparatu. Intensywność tego zjawiska zwanego reologią jest ściśle związana ze składem żelu, a w przypadku żeli do prania - z zawartością i rodzajem substancji powierzchniowo czynnych, ilością mydła i ewentualnie obecnością specjalnych zagęstników.

Wysoki poziom lepkości żeli wpływa szczególnie korzystnie na ich własności użytkowe podczas zapierania brudnych tkanin lub usuwania plam. Wystarczy nanieść preparat na miejscowe zabrudzenia, bez obaw że środek przeniknie przez splot włókien jak zwykły płyn. Żel pozostaje na tkaninie i cały zużywany jest do usuwania zabrudzenia. Dlatego jego własności piorące są ewidentnie lepsze, szczególnie w odniesieniu do zabrudzeń typu tłuszczowego oraz zabrudzeń pochodzących z kosmetyków. Przyrost zdolności piorących w porównaniu do płynów sięga nawet 13 - 30% w zależności od rodzaju włókien i zabrudzeń. Istotny jest fakt, że wstępne zapieranie przy użyciu żeli odbywa się w zasadzie bez wody (jeżeli pominąć niewielkie jej ilości jako składnika samego żelu) dzięki czemu następuje rozpuszczanie zabrudzeń hydrofobowych, co nie byłoby możliwe po zwilżeniu tkaniny wodą. Proszki działają w takich sytuacjach najsłabiej, ponieważ wymagają zmoczenia tkaniny i rozpuszczenia w wodzie przed rozpoczęciem prania.

Efekt wzmocnienia działania piorącego żelu występuje także podczas normalnego prania w pralce automatycznej. Optymalny sposób wprowadzenia preparatu do pralki polega na użyciu dozownika umieszczanego w bębnie pralki. Po uruchomieniu urządzenia żel wydostaje się z dozownika "smugami", a następnie osadza się bezpośrednio na pranej odzieży i usuwa brud znajdujący się na tkaninach. Dzięki temu w pierwszej fazie prania, decydującej o usunięciu najsilniejszych zabrudzeń i plam, miejscowe stężenie środka piorącego jest faktycznie znacznie podwyższone.

Pozytywny wpływ na własności piorące żeli ma także ich skład recepturalny , a szczególnie duża zawartość substancji powierzchniowo czynnych. Przeważającą ich część stanowią substancje niejonowe, charakteryzujące się doskonałymi własnościami usuwania zabrudzeń. Żelowa postać preparatu pozwala dowolnie komponować recepturę pod względem rodzajów i proporcji tych składników, co umożliwia optymalne wykorzystanie ich zdolności piorących. Autorów receptur żeli ogranicza znacznie mniej barier i wytycznych niż ich kolegów opracowujących skład płynów, czy proszków. 
W przypadku zwykłych płynów do prania podstawowe ograniczenie składu narzuca zapewnienie klarowności i jednorodności produktu oraz uniknięcie niekorzystnych zmian wyglądu w niższych temperaturach. 
Natomiast proszki do prania, ze względu na bariery technologiczne oraz możliwość pogorszenia ich struktury, czy sypkości mogą zawierać tylko kilka procent substancji niejonowych.

Wyjątkowa specyfika receptur żeli do prania wpływa na to, że ich zużycie nie jest tak silnie powiązane ze stopniem twardości wody - związek ten jest dużo słabszy niż w przypadku innych środków do prania. Przyczyną jest mała wrażliwość niejonowych substancji powierzchniowo czynnych na twardość wody.

Żele do prania mogą zawierać praktycznie wszystkie składniki, jakie posiadają środki do prania na mokro typu "heavy duty". Są w nich nawet enzymy, które otrzymały postać odpowiednią do zastosowania w środkach płynnych. Jedyną substancją aktywną w procesie prania, której nie udało się dotąd wprowadzić do receptur żeli, jest wybielacz chemiczny.
Dlatego skuteczność żeli w stosunku do plam wymagających bielenia jest mniejsza (np. z soków czy wina). Można sobie jednak z tym poradzić stosując żele razem z dostępnymi na rynku płynnymi wybielaczami. 
Nieprzerwanie trwają intensywne prace nad opracowaniem nowych systemów bielących odpowiednich do tej postaci detergentów, więc najprawdopodobniej już w niedalekiej przyszłości żele będą mogły zawierać wybielacz.

Procent udziału płynnych środków piorących w całym rynku sprzedaży detergentów "heavy duty" w największych krajach zachodnioeuropejskich wzrasta nieprzerwanie od 1996 roku, kiedy to zaczęto sprzedawać żele. 
Tendencja ta jest widoczna zarówno w krajach tradycyjnie akceptujących płynne detergenty (np. Francja, Belgia, Włochy), jak i w tych, w których dotąd nie cieszyły się one większym zainteresowaniem (Austria, Hiszpania, Niemcy). Spodziewane jest także znaczne zainteresowanie tym innowacyjnym produktem na rynku polskim.

Wykorzystano materiały firmy Henkel